با عنوان :  بررسي فقهی و حقوقی مهريه‌هاي غيرمتعارف و غيرعقلايي و آثار آن

در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید این پایان نامه اقدام نمائید.

دانشگاه آزاد اسلامي ‌واحد دامغان

پايان‌نامه جهت اخذ درجه كارشناسي ارشد (Ma)

رشته فقه و مباني حقوق اسلامي

موضوع :

بررسي فقهی و حقوقی

مهريه‌هاي غيرمتعارف و غيرعقلايي و آثار آن

استاد راهنما :

دكتر محمدجواد باقي‌زاده

استاد مشاور :

دكتر مهدي ذوالفقاري

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی گردد

تکه هایی از متن به عنوان نمونه : (ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست مطالب
عنوان صفحه
چكيده 1
مقدمه 2
فصل اول: تبيين ماهيت مهريه و حكمت‌ها و كاركردهاي آن
1. معناي‌ لغوي مهريه 10
2. مهريه در اصطلاح 11
3. مستند فقهي پرداخت مهر 12
3ـ1 مهر در قرآن 12
3ـ2 مهر در سنت و روايات 14
4. تاريخچه مهريه 17
4ـ1 مهريه در اقوام مختلف 17
4ـ1ـ1 مهریه در یونان قدیم 17
4ـ1ـ2 مهریه در عربستان قبل از اسلام 17
4ـ2 مهريه در اديان مختلف 19
4ـ2ـ1 مهریه در حقوق زرتشتي 19
4ـ2ـ2 مهریه در آیین یهود و مسیحیت 19
4ـ2ـ3 مهریه در حقوق اسلام 19
4ـ2ـ4 مهريه در ايران 20
5. جايگاه مهريه 22
6. فلسفه و حكمت‌هاي پرداخت مهر 23
6ـ1 حكمت پرداخت مهر در روايات 23
6ـ1ـ1 استحباب کم بودن مهریه 24
6ـ1ـ2 نکوهش مهر زیاد 25
6ـ1ـ3 فلسفه وجوب مهريه 26
6ـ2 حكمت پرداخت مهر در ديدگاه برخي ‌انديشمندان مسلمان 26
6ـ2ـ1 مهريه پیش روی استمتاع 26
6ـ2ـ 2 مهريه پیش روی بضع 26
6ـ2ـ 3 مهريه پاسخي به نياز فطري 26
6ـ2ـ 4 مهريه مکمل سهم الارث 26
6ـ2ـ 5 مهريه وثيقه‌اي پیش روی طلاق 27
6ـ3 حكمت‌ پرداخت مهر از نظر جامعه‌شناسان 27
6ـ3ـ1 نظريه کارکردگرايي 27
6ـ3ـ 2 نظريه مبادله 30
7. علل افزايش ميزان مهريه در عصر حاضر
برای دانلود فایل ورد متن کامل اینجا کلیک کنید
30 8. تدابير اسلام براي مهار طلاق ناشي از مهريه

37 فصل دوم: احكام مهريه مقدمه

39 1ـ ماهيت فقهي، حقوقي مهريه

39 1ـ1ـ تعريف مهريه

39 1ـ2ـ مهريه و ماهيت‏حقوقى آن:

41 1ـ3ـ اقسام مهر

41 1ـ4ـ مقادير و مصاديق مهريه

43 1ـ5ـ شرايط صحت مهريه

49 1ـ6ـ استحقاق و عدم استحقاق مهريه در صورت عدم تعيين مهريه

54 1ـ7ـ معيوب بودن مهريه قبل يا بعد از عقد نكاح

55 1ـ8ـ نكات مختلفى درمورد مهر

57 فصل سوم: مهريه‌هاي غيرعقلايي 1ـ مهريه غيرمتعارف و غير عقلايي

63 2ـ کارکردهاي منفي افزايش مهريه

67 3ـ راهكارهاي جلوگيري از مهريه‌هاي غيرمتعارف

71 4ـ پيشنهادات

74 سخن نهایی

75 فهرست منابع

76 چکیده انگلیسی

82

چكيده

تعيين مهريه‌هاي غيرمتعارف و غيرعقلايي به دليل فقدان قدرت بر تسليم آن از نظر فقهي و حقوقي باطل انگاشته مي‌گردد و از عوامل تداوم زندگي زناشويي به شمار نمي‌آيد بلكه آثار نامطلوبي را درپي خواهد داشت. در اين رساله سعي شده می باشد تا با گردآوري اطلاعات به شيوه‌ي كتابخانه‌اي به بررسي كتب فقهي وحقوقي مهريه‌هاي غيرمتعارف و غيرعقلايي و آثار آن پرداخته گردد تا شايد در يك مجموعه‌ي مدوّن اطلاعات سودمندي در اختيار طالبان اين مباحث قرار دهد. به همين جهت با در نظر داشتن جايگاه مهريه به عنوان يك سنّت كهن در سيره‌ي قولي و عملي ائمه وتفاوت توجه مردم درزمان حال به تبيين و روشنگري اقسام مهريه، صحت و بطلان آن، ماهيت فقهي و حقوقي آن، تفاوت‌ مهريه‌هاي غيرمتعارف و غيرعقلايي و احكام مربوط به هر يك، علل افزايش ميزان مهريه و… پرداخته شده می باشد.

بنابراين در خصوص مهريه رجوع به اصل دين، يكي از منابع مهم توليد ارزش و تعريف رفتار بهنجار در جامعه‌ي ماست. مهريه‌‌هاي غيرمتعارف و غيرعقلايي از منظر ديني يك ناهنجاري شمرده مي‌شوند. روايات متعددي بر سبك بودن مهريه تأكيد مي‌كنند و افزايش آن را منشأ خصومت مي‌دانند. برخي از جامعه‌شناسان نيز در شناساندن رفتارهاي بهنجار از رفتار نابهنجار فقط به تعاريف مرسوم در منابع غربي توجه مي‌كنند و احياناً در تحليل و تبيين آنها دچار اشتباه مي‌شوند.

واژگان كليدي: مهريه، مهريه‌هاي غيرمتعارف، مهريه‌هاي غيرعقلايي

مقدمه

زندگي مشترك كه با ميثاق مقدس ازدواج آغاز مي‌گردد، يكي از با ارزش‌ترين نعمت‌هايي می باشد كه خداوند متعال جهت تكامل بشر‌ها قرار داده می باشد. بي‌ترديد چنانچه امر ازدواج با شرايط منطقي، صحيح و منطبق با اصول موجود در شرع مقدّس اسلام انجام پذيرد، حاصلي غیر از نزديكي به معبود يكتا و آرامش بشر نخواهد داشت. يكي از شرايط ازدواج كه لازم می باشد پيش از وقع عقد زن و مرد بر سر ان به توافق رسند، مسأله‌ي مهريه می باشد.

بر اساس دستورات شرع مقدس اسلام، شايسته می باشد با تعيين مهريه‌ي متعادل، با در نظر داشتن اصول شرعي و در حدي كه افراط و تفريط نباشد، پايه‌هاي يك زندگي مشترك از آغاز به گونه‌اي صحيح بنا نهاده گردد. «براساس آيه‌ي 4 سوره‌ي نساء «واتو انساء صدقاتهن نحله…» فلسفه‌ي شرع مقدس براي مهريه يك نوع هديه دادن می باشد. سنت پيامبر در اين زمينه در مورد حضرت زهرا(س) و زنان پيامبر مهر السنه بوده و زياد نبودن مبلغ مهريه، به عنوان امري پسنديده تلقي مي‌شده می باشد.

در اجتماع كنوني ما كه نوعاً ازدواج‌ها دچار آسيب شده می باشد، برخي خانواده‌ها براي فرار از تزلزل و جدايي، در موقع پيوند ازدواج مهريه‌ي دختر را خيلي بالا گرفته و از اين گذرگاه مي‌كوشند تا پيوند ازدواج را استحكام ببخشند؛ غافل از اين كه همين دورانديشي راساً و مستقلاً عامل تزلزل و تضعيف خانواده مي‌گردد.

با در نظر داشتن اين كه در حال حاضر در كشور ما بين 13 تا 14 ميليون جوان در آستانه‌ي ازدواج قرار دارند و يكي از شرايط لازم امر ازدواج در شرع مقدس اسلام مسأله‌ي مهريه می باشد و نظر به اين كه 78 درصد از جوانان، مهريه‌ي سنگين را موجب گريز از ازدواج مي‌دانند، تعيين ميزان مهريه به نوع كه هم قابل پرداخت بوده، و هم جلوي هر گونه سوء بهره گیری‌ي احتمالي را بگيرد، تبديل به يكي از معضلات اجتماعي گرديده می باشد. لذا مطالعه‌ي وضعيت مهريه در ازدواج جوانان امروزي، آسيب‌شناسي آن به مقصود برنامه‌ريزي جهت تسهيل امر مقدس ازدواج و برطرف کردن موانع آن ضروري مي‌باشد.

پرداختن قرآن كريم به موضوع مهريه در برخي از آيات(نساء آيه‌ي 4 و 24) نشان‌دهنده‌ي اهميت آن در زندگي بشر می باشد. در اسلام، مسأله‌ي مهر و پرداخت آن تا آن درجه اهميت دارد كه در سنت اسلامي زن نمي‌تواند از پذيرش مهريه، ولو به مقدار ناچيز، سرباز زند. «مهريه به آن درجه از اهميت نيست كه عدم پرداخت آن موجب گسستن زندگي گردد، اما تعيين مهريه براي زن، نوعي عنايت و در نظر داشتن اوست.

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

دين مبين اسلام نسبت به اصل مهريه نظر كاملاً روشني ارايه مي‌دهد و شرط صحت عقد نكاح را در تعيين ميزان مهريه مي‌داند، اما نسبت به مقدار آن كمينه و بيشينه‌اي تعيين ننموده و به توصيه‌هاي اخلاقي با توافق طرفين بسنده نموده، اما شرايطي را در تعيين مهريه لحاظ كرده می باشد.

با وجود آن كه دين اسلام بر سبك بودن مهريه تأكيد دارد، اما بررسي ميزان مهريه‌ها در سال‌هاي اخير افزايش ميانگين مهريه را نشان مي‌دهد. از آن جا كه پديده‌ي افزايش مهريه در ايران نسبتاً جديد می باشد ريشه‌هاي آن را بايد در شرايط سال‌هاي اخير بررسي نمود. مطالعات نشان مي‌دهد كه عوامل زيادي افزايش مهريه را تحت الشعاع خود قرار داده كه به گونه اختصار مي‌توان به موارد زير تصریح نمود: نسيه بودن مهريه، وقوع تغييراتي در نظام باورها، توجه‌ها، رفتارها، انتظارات و ترجيحات اكثريت افراد جامعه و غلبه‌ي توجه‌هاي مادي، تحركات اجتماعي و ايجاد فرصت‌هاي جديد و استقلال‌طلبي نسبي براي زنان، مهار طلاق و كنترل نوجويي‌هاي مردان با در نظر داشتن بالا رفتن آمار طلاق، افزايش ارتقاي منزلت اجتماعي زنان، تشريفات ازدواج، چشم‌و هم‌چشمي‌ها، كمال‌يابي‌، شيوع ازدواج‌هاي برون فاميلي، تضعيف اعتماد اجتماعي، ترويج بي‌بند و باري و غيره.‌

افزايش مهريه با وجود آن كه طلاق را براي مرد مشكل مي‌سازد پيامدهاي منفي به دنبال دارد. افزايش سن ازدواج و عدم تأمين نيازهاي روحي و جسمي جوانان، تغيير در نوع همسرگزيني، كاهش نرخ ازدواج، ايجاد خصومت و دشمني، تحمل اجباري زندگي‌هاي تصنعي، تحت‌الشعاع قرار گرفتن ارزش‌هاي دين، افسردگي، عصبيت و بدبيني، رواج فحشاء، حيله‌گيري و بداخلاقي، عدم وفاي به عهد و از بين رفتن سرمايه‌هاي اجتماعي مانند اين پيامدهاست.

فلسفه‌ي مهريه در اسلام تبيين مطلوب بودن زن و طالب بودن مرد می باشد. خداوند مهريه را تعيين فرمود تا مرد به وسيله‌ي مهريه صداقت خود را در ابراز علاقمندي نشان بدهد. با در نظر داشتن فلسفه‌ي مهريه، تعيين مهريه متناسب در حفظ زندگي زناشويي نقشي مهم ايفا مي‌كند، زيرا همان گونه كه مهريه‌ي سنگين در اسلام ناپسند شمرده شده، مهريه‌هاي اندك و حتي قرار ندادن مهريه نيز نامعقول مي‌باشد. زیرا مهريه نشان از تکریم مرد و زن می باشد و نبودن يا اندك بودن آن موجب مي‌گردد كه زن خود را پیش روی زنان هم رديف خود محقر و كوچك ببيند و آسيب‌هاي روحي و رواني به وي وارد آيد. اين در حالي می باشد كه در صورت زياد بودن ميزان مهريه مرد هميشه خود را مطيع و فرمان‌بردار زن خواهد ديد و از ترس اين كه زن بنا به دلايلي مهريه‌ي خويش را مطالبه نمايد، سعي مي‌كند بنا به خواسته‌ي زوجه اقدام نمايد.

«مهریه»، جزو حقوق امضایی شرع مبین اسلام می باشد. در دین اسلام احكام و حقوق به دو دسته امضایی و تاسیسی تقسیم می شوند. احكام امضایی از پیش از اسلام وجود داشته‌اند و شارع مقدس آنها را یا كاملا پذیرفته می باشد یا با اندك تغییراتی جزو احكام و حقوق اسلامی برشمرده می باشد. حال آنكه احكام تاسیسی برای نخستین بار توسط شارع مقدس وضع شده‌اند و مسلمانان موظف شده‌اند از این احكام و حقوق پیروی كنند. هنگامی كه می‌گوییم «مهریه» جزو احكام و حقوق امضایی می باشد، بدین معنی نیز هست كه «مهریه» جزو حقوق عرفی جامعه بوده و شارع مقدس آن را به رسمیت شناخته می باشد. پس وجه عرفی «مهریه» را نباید فراموش كرد، ضمن آنكه در اسلام عنوان «مهرالسنه» كه مهریه حضرت فاطمه سلام‌الله علیهاست و به عنوان میزان مهریه‌ای كه سنت حضرت رسول (ص) آن را پذیرفته و مقبول می‌داند، مورد تایید بزرگان دین قرار دارد. مقام معظم رهبری از دو تعبیر درمورد مهریه‌های سنگین بهره گیری فرموده‌اند. نخست ضرر زدن به جامعه می باشد و تعبیر دوم سنت جاهلی می باشد به فرض اگر دخترخانمی خواستار مهریه‌ای معادل سكه‌هایی كه فاصله زمین تا ماه را پر كنند (در واقع چنین چیزی بوده می باشد) و مرد هم آن را پذیرفت این دو هم به جامعه ضرر زده‌اند و هم سنتی جاهلی را ترویج داده‌اند. مهریه‌های عجیب و غریب مانند یك تن بال پشه و دست و پای داماد و امثال اینها نیز بیش از آنكه مهریه باشند، رفتارهایی عقلانیت‌گریز به شمار می‌طریقه. جامعه‌ای كه بر آن عقلانیت حاكم نباشد، جامعه‌ای می باشد كه محیط مناسبی برای رشد انواع بزهكاری‌ها و ناهنجاری‌ها به شمار می رود. ازدواج امری عقلانی می باشد، عقدی می باشد دائم كه غیر از با رضایت طرفین منعقد نمی‌گردد. براساس این عقد، زن و مرد بر یكدیگر حلال می شوند و كانونی به عنوان خانواده را تشكیل می‌دهند.در این كانون كه هسته‌ای‌ترین و بنیادی‌ترین نهاد اجتماعی نیز هست، فرزندانی رشد و پرورش می‌یابند كه قرار می باشد بشر‌هایی صالح، سالم و كارآمد برای جامعه باشند. حال فرض بفرمایید كه زن و شوهر به هنگام عقد یكی از انواع عجیب و غریب مهریه را پذیرفته باشند و عقد براساس آن منعقد شده باشد، در این صورت خانواده‌‌ای كه در آینده شكل خواهد گرفت آیا می‌تواند رفتاری عقلانی و زیستگاهی معقول برای اعضای آن باشد؟ پاسخ قطعا منفی می باشد. مهریه‌های سنگین یا مهریه‌های عجیب و غریب، خود معلولند، علت‌ها را بایستی شناخت و با ریشه‌یابی علت‌ها می‌توان با معلول برخورد كرد. متاسفانه طی چند دهه گذشته كمتر نظاره شده می باشد كه نهادهای فرهنگ‌ساز و نهادهایی كه در زمینه فرهنگ جامعه تصمیم‌گیری یا تصمیم‌سازی می‌كنند به این مهم توجه داشته باشند. اكنون ما با معضل رشد روزافزون مهریه‌های سنگین یا عجیب و غریب روبه‌رو هستیم. در واقع عرفی در حال شكل‌گیری می باشد كه عرف بیمارگونه می باشد. بی‌تردید بایستی به چاره‌جویی پرداخت. به نظر می‌رسد كه در گام نخست بایستی جامعه را نسبت به عوارض منفی این معضل آگاه ساخت كه آن نیز برعهده مدیران تصمیم‌ساز و تصمیم‌گیر می باشد.

در قدیم خانواده‌ها به جای این كه طلا مهر كنند، 3دانگ خانه را به اسم عروس می‌كردند تا هم سرمایه‌ای برای عروس و پسرشان باشد و هم خانواده دختر آینده نگری می‌كردند تا صاحب ملك گردد و سرپناهی داشته باشد اما به دلیل شرایط بد اقتصادی زیرا خانواده‌ها سرمایه ای ندارند كه بتوانند به عنوان مهریه بهره گیری كنند به سكه روی آورده اند. تعیین مهریه‌های نامتعارف به این دلیل می باشد كه دختران شغلی ندارند و اگر طلاق بگیرند بایستی بتوانند به نحوی زندگی‌شان را بگذرانند و بالا گرفتن مهریه به این دلیل می باشد كه دختر كار نمی‌كند و اگر طلاق گرفت بتواند زندگی اش را بگذراند. پسرها نیز در زمان خواستگاری به این دلیل این مهریه‌ها را قبول می‌كنند كه فكر می‌كنند مهریه را نه كسی داده و نه كسی گرفته و خوب می‌دانند كه نمی‌توانند حتی یك صدم مهریه ای را كه تعیین كرده‌اند، پرداخت كنند.

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

تعداد صفحه :93

قیمت : چهارده هزار و هفتصد تومان

***

—-

پشتیبانی سایت :        ———-        serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  ***